Η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη από τις φυλακές Δομοκού, έπειτα από την έκτιση της ποινής του για τη διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης της Χρυσής Αυγής, δεν αποτελεί απλώς μια τυπική εφαρμογή του Ποινικού Κώδικα. Λειτουργεί ως μια βαριά υπενθύμιση των ορίων, των αγκυλώσεων και των επικίνδυνων τυφλών σημείων της ίδιας της Δημοκρατίας μας.
Το γεγονός ότι ένας καταδικασμένος νεοναζί βγαίνει στην κοινωνία και εξαγγέλλει άμεσα την επάνοδό του στην «πρώτη γραμμή» και τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα, περιτριγυρισμένος από χειροκροτητές, γεννά θυμό αλλά και εύλογα ερωτήματα για το πώς το δημοκρατικό κράτος δικαίου αντιμετωπίζει τους ορκισμένους εχθρούς του.
Η ψευδαίσθηση της «δικαίωσης» και η τυπικότητα του νόμου
Σε επίπεδο τυπικής νομιμότητας, η αποφυλάκιση επέρχεται μετά την ολοκλήρωση της ποινής. Ωστόσο, η ελληνική κοινωνία παρακολουθεί με αμηχανία το χάσμα ανάμεσα στη νομική τυπικότητα και στο περί δικαίου αίσθημα. Ο φασισμός δεν είναι ένα συνηθισμένο έγκλημα του κοινού ποινικού δικαίου· και στην προκειμένη περίπτωση δεν μιλάμε για την ποινικοποίηση μιας ιδεολογίας, αλλά για καταδίκη για τη διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.
Υπάρχει, όμως, και μια ακόμη πλευρά που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Ο Ηλίας Κασιδιάρης μπορεί να βρισκόταν πίσω από τα κάγκελα, αλλά δεν έπαψε να έχει δημόσια και πολιτική παρουσία. Από τη φυλακή συνέχισε τη ρητορική μίσους και τις πολιτικές του παρεμβάσεις, με διαγγέλματα και ομιλίες που αναρτώνταν στο διαδίκτυο. Δεν πρόκειται απλώς για πολιτική εκτίμηση: ο ίδιος ο Άρειος Πάγος έχει καταγράψει τη δράση του μέσα από τη φυλακή και έχει αναφερθεί σε «ρητορική μίσους και παρότρυνση βίας» σε βάρος κοινωνικών και άλλων ομάδων.
Και σήμερα αποφυλακίζεται αμετανόητος. Δεν βγαίνει δηλώνοντας μεταμέλεια ή αποστασιοποίηση από τη δράση και τις θέσεις που τον οδήγησαν στη φυλακή. Αντιθέτως, αναγγέλλει την επιστροφή του στην «πρώτη γραμμή». Αν ένας από τους σκοπούς της ποινής είναι ο σωφρονισμός και η επανένταξη του καταδικασμένου στην κοινωνία, τότε στην περίπτωση Κασιδιάρη είναι δύσκολο να υποστηριχθεί ότι αυτός ο στόχος επιτεύχθηκε. Η φυλάκιση περιόρισε τη φυσική του ελευθερία. Δεν σταμάτησε ούτε τη ρητορική μίσους ούτε την πολιτική δράση που τη συνόδευε.
Τα όρια της Δημοκρατίας και η παγίδα της αφέλειας
Η πολιτεία έχει θεσπίσει νομοθετικά φίλτρα για τη συμμετοχή καταδικασμένων για εγκληματική οργάνωση σε εκλογικούς συνδυασμούς, ενώ η τελική κρίση για τη δυνατότητα συμμετοχής ενός κόμματος ή υποψηφίου ανήκει στη Δικαιοσύνη.
Ωστόσο, η αντιμετώπιση του φασισμού δεν μπορεί να επαναπαύεται αποκλειστικά στις δικαστικές αίθουσες ή στα απαγορευτικά ψηφίσματα. Ο φασισμός τρέφεται από την κρίση, την απογοήτευση, την ακρίβεια και την απαξίωση των θεσμών. Όταν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αισθάνονται εγκαταλελειμμένα από το κράτος πρόνοιας, βρίσκουν ευήκοα ώτα σε δημαγωγούς που προσφέρουν εύκολες, μισαλλόδοξες λύσεις. Η ανοχή σε φαινόμενα εκφασισμού του δημόσιου λόγου, είτε αυτά εκφράζονται στα social media είτε στα γήπεδα και στους δρόμους, δημιουργεί το λίπασμα για την επανεμφάνισή τους.
Η απάντηση είναι πολιτική και κοινωνική
Η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με μοιρολατρία ούτε με επικοινωνιακή υπερέκθεση που του προσδίδει μια «απαγορευμένη» γοητεία. Η Δημοκρατία ούτε είναι ούτε πρέπει να είναι αφελής· οφείλει να είναι θεσμικά αυστηρή και να εφαρμόζει τα εργαλεία που διαθέτει απέναντι σε κάθε απόπειρα παράκαμψης των περιορισμών που προβλέπει η εκλογική νομοθεσία.
Πάνω απ' όλα, όμως, η απάντηση δίνεται καθημερινά στην κοινωνική βάση. Ο αγώνας ενάντια στον φασισμό δεν κερδίζεται στα χαρτιά, αλλά με τη θωράκιση της κοινωνικής συνοχής, την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη και την απομόνωση του μίσους σε κάθε γειτονιά, σε κάθε σχολείο, σε κάθε χώρο δουλειάς.
Ο φασισμός κόντρα στη Δημοκρατία δεν έχει θέση· και η κοινωνία οφείλει να το αποδεικνύει ξανά και ξανά, με πράξεις και όχι απλώς με διακηρύξεις.
Πηγές και χρήσιμο υλικό
Άρειος Πάγος – Απόφαση 95/2023
ΕΡΤ News – Αποφυλάκιση Ηλία Κασιδιάρη και δήλωση επιστροφής στην «πρώτη γραμμή»
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου