Η παρουσία του Ανδρουλάκη στη Θεσσαλονίκη - Άρθρο γνώμης

Η φετινή παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη στη Θεσσαλονίκη λειτούργησε ως μια κρίσιμη λυδία λίθος για το ΠΑΣΟΚ, αναδεικνύοντας τόσο τις φιλοδοξίες όσο και τις εγγενείς δυσκολίες της Χαριλάου Τρικούπη στην προσπάθειά της να μετατραπεί από «χρήσιμο αντίβαρο» σε «πόλο εξουσίας».

Πέρα από τα συνθήματα και τις προγραμματικές εξαγγελίες, η συνολική εικόνα της ΔΕΘ αφήνει περιθώρια για μια διττή κριτική ανάγνωση: από τη μία, καταγράφεται μια σαφής θεσμική ωρίμανση και μια πιο επιθετική στάση· από την άλλη, αναδύονται τα κλασικά ερωτήματα γύρω από τη δημοσιονομική πειθαρχία και την πολιτική πειθώ.

Τα θετικά σημεία: Το δόγμα της «προγραμματικής αντιπολίτευσης»

Το βασικότερο κέρδος του Νίκου Ανδρουλάκη από το βήμα του «Βελλίδειου» ήταν η προσπάθεια αποφυγής της γενικόλογης «αντικυβερνητικής» ρητορικής, επενδύοντας σε συγκεκριμένες προτάσεις. Η παρουσίαση των «επτά τομών» για τους πρώτους έξι μήνες διακυβέρνησης –με αιχμή τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους (στα πρότυπα του νόμου 3869/2010), την επαναφορά της 13ης σύνταξης και την προστασία της εργασίας– δείχνει ότι το ΠΑΣΟΚ αντιλαμβάνεται πως ο δρόμος προς την κάλπη περνάει μέσα από την τσέπη του μέσου πολίτη.

Ιδιαίτερα εύστοχη κρίνεται η πολιτική επιλογή του να μην κρυφτεί πίσω από ασαφή αινίγματα για τις μετεκλογικές συνεργασίες, επαναλαμβάνοντας την ομόφωνη απόφαση του συνεδρίου του κόμματος ότι δεν πρόκειται να συμπράξει με τη Νέα Δημοκρατία. Με αυτόν τον τρόπο, έκλεισε τα παράθυρα σε σενάρια «ελεγχόμενου συμπληρώματος» και επαναοριοθέτησε τον αυτόνομο, σοσιαλδημοκρατικό του χαρακτήρα. Επίσης, η αιχμηρή απάντησή του για το «επικοινωνιακό χάρισμα» («δεν έχω το χάρισμα να σερβίρω ψέματα με πλατύ χαμόγελο») λειτούργησε απελευθερωτικά για το ακροατήριό του, μετατρέποντας μια αδυναμία που του καταλογίζουν οι αντίπαλοι σε ηθικό πλεονέκτημα αυθεντικότητας.

Τα κενά και τα σημεία κριτικής: Η παγίδα του «λεφτά υπάρχουν» και ο πήχης των προσδοκιών

Παρά τη σαφήνεια σε επίπεδο προθέσεων, η στρατηγική του ΠΑΣΟΚ σκοντάφτει σε δύο βασικά εμπόδια που συχνά χαρακτήρισαν την παράταξη στο παρελθόν:

1. Το ζήτημα της κοστολόγησης και της αξιοπιστίας: Μέτρα όπως η επαναφορά του 13ου μισθού και της 13ης σύνταξης, η μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά και οι ευρείες παρεμβάσεις στο κοινωνικό κράτος, την ίδια στιγμή που η χώρα δεσμεύεται από ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, δημιουργούν εύλογα ερωτήματα. Η κυβέρνηση έσπευσε να κάνει λόγο για «βροχή δισεκατομμυρίων και ανέξοδες υποσχέσεις». Ακόμη και αν το ΠΑΣΟΚ επιμένει ότι τα πακέτα αυτά μπορούν να χρηματοδοτηθούν, μεταξύ άλλων, από τη φορολόγηση των «υπερκερδών των ολιγοπωλίων», το εκλογικό σώμα –έχοντας καεί στο παρελθόν από μεγαλόστομες εξαγγελίες– είναι πλέον εξαιρετικά δύσπιστο απέναντι σε προγράμματα που θυμίζουν «παροχολογία» χωρίς έναν απολύτως διαφανή και πειστικό πίνακα εσόδων-εξόδων.
2. Η δυσκολία διείσδυσης στο κέντρο: Ενώ ο κ. Ανδρουλάκης απευθύνεται στο παραδοσιακό λαϊκό και σοσιαλδημοκρατικό ακροατήριο που πλήττεται από την ακρίβεια, παραμένει το ερώτημα αν το αφήγημά του είναι αρκετά σύγχρονο και μεταρρυθμιστικό ώστε να προσελκύσει ψηφοφόρους από τη δεξαμενή του μετριοπαθούς κέντρου. Η έμφαση σε κλασικές κρατικές παρεμβάσεις, χωρίς μια ισχυρή, φρέσκια ψηφιακή ή αναπτυξιακή πρόταση για τη νέα οικονομία, ενδέχεται να περιορίσει την απήχησή του πέρα από τα τείχη της παραδοσιακής Κεντροαριστεράς.

Το τελικό αποτύπωμα

Ο Νίκος Ανδρουλάκης στη Θεσσαλονίκη έδειξε ότι το ΠΑΣΟΚ έχει βρει τον βηματισμό του ως κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, αφήνοντας πίσω του την εσωστρέφεια. Ωστόσο, η αξίωση διεκδίκησης της πρώτης θέσης δεν κερδίζεται μόνο με την καταγγελία των κυβερνητικών αστοχιών ή με τη σωστή, θεσμική υπενθύμιση των σκανδάλων, όπως οι υποκλοπές.

Για να πείσει η Χαριλάου Τρικούπη ότι αποτελεί κυβερνητική εναλλακτική λύση και όχι απλώς έναν βελτιωμένο εκφραστή της διαμαρτυρίας, απαιτείται κάτι δυσκολότερο: να αποδείξει ότι το «οξυγόνο» που ευαγγελίζεται δεν συνοδεύεται από δημοσιονομικούς κινδύνους, αλλά πατάει σε ένα στέρεο, ρεαλιστικό και διεθνώς βιώσιμο σχέδιο για την ελληνική οικονομία.

Μ.Μ.