Υπάρχει ένας θυμός διάχυτος στην ελληνική κοινωνία. Τον συναντάς στον δρόμο, στην κίνηση, στη δουλειά, στην ουρά μιας υπηρεσίας, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μια ασήμαντη αφορμή αρκεί πολλές φορές για μια δυσανάλογη αντίδραση. Στις μεγάλες πόλεις ιδιαίτερα, υπάρχει συχνά η αίσθηση ότι όλοι κινούνται ένα βήμα πριν από την έκρηξη.
εντυπωσιακό είναι το στρες: 61% στην Ελλάδα έναντι 39% στην Ευρώπη.
Από πού έρχεται τόσος θυμός;
Δεν χρειάζεται να ψάξουμε πολύ μακριά. Ακρίβεια, στεγαστικό, χαμηλές αμοιβές, εργασιακή ανασφάλεια, εξαντλητικά ωράρια, αλλεπάλληλες κρίσεις. Και δίπλα σε αυτά, ένα αίσθημα αδικίας και ατιμωρησίας, αλλά και η πεποίθηση πολλών πολιτών ότι οι θεσμοί που θα έπρεπε να τους προστατεύουν δεν λειτουργούν όπως θα έπρεπε.
Ο θυμός δεν είναι λοιπόν απαραίτητα ένα παράλογο συναίσθημα που πρέπει απλώς να εξαφανίσουμε. Μάλλον αποτελεί φυσιολογική αντίδραση όταν ο άνθρωπος αισθάνεται ότι πιέζεται, αδικείται ή δεν έχει έλεγχο πάνω στη ζωή του.
Θυμώνουμε, αλλά με ποιον;
Εδώ εμφανίζεται μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Ο θυμός είναι μεγάλος, αλλά σπάνια μετατρέπεται σε αντίστοιχης έντασης συλλογική αντίδραση.
Αν εξαιρέσουμε τα Τέμπη, οι κινητοποιήσεις για την ακρίβεια, τους μισθούς και τη στεγαστική κρίση δεν κατάφεραν να αποκτήσουν αντίστοιχη μαζικότητα.
Ο κόσμος δεν οργανώνεται και δεν διεκδικεί συλλογικά στον βαθμό που θα περίμενε κανείς από το μέγεθος της δυσαρέσκειας που εκφράζει καθημερινά.
Ο θυμός όμως δεν εξαφανίζεται. Απλώς αλλάζει κατεύθυνση.
Ξεσπά στον οδηγό του διπλανού αυτοκινήτου, στον υπάλληλο, στον πελάτη, στον γείτονα, στον συνάδελφο, στον άγνωστο πίσω από μια οθόνη. Και έτσι άνθρωποι που πιθανότατα πιέζονται από τα ίδια προβλήματα καταλήγουν να στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου.
Διαχείριση ή αντιμετώπιση;
Φυσικά ο άνθρωπος πρέπει να προστατεύσει τον εαυτό του. Η ψυχοθεραπεία, η άσκηση, ο ύπνος, η απομάκρυνση από τη συνεχή ψηφιακή ένταση μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του στρες και του θυμού.
Αλλά μέχρι εκεί.
Δεν μπορούν να μειώσουν το ενοίκιο, να αυξήσουν τον μισθό, να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας ή να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Βοηθούν τον άνθρωπο να διαχειριστεί τις συνέπειες. Δεν αντιμετωπίζουν τις αιτίες.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη αντίφαση: μια κοινωνία γεμάτη θυμό, που αντί να τον μετατρέπει σε συλλογική διεκδίκηση, τον σκορπά καθημερινά ανάμεσα στους ίδιους τους ανθρώπους που τον κουβαλούν.
Πηγές και χρήσιμο υλικό
-
Gallup – State of the Global Workplace 2026, Greece:
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την Ελλάδα, με δεδομένα του 2025. Το 21% των εργαζομένων δήλωσε ότι βίωσε θυμό για μεγάλο μέρος της προηγούμενης ημέρας και το 61% έντονο στρες. Οι αντίστοιχοι ευρωπαϊκοί μέσοι όροι ήταν 15% και 39%.
Gallup – Greece Country-Level Data -
Gallup – State of the Global Workplace 2026:
Η συνολική διεθνής έρευνα για την εργασιακή ζωή, το στρες, τον θυμό, την ευημερία και την εργασιακή δέσμευση. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα αρνητικά συναισθήματα των εργαζομένων διεθνώς παραμένουν σε υψηλότερα επίπεδα από την περίοδο πριν από την πανδημία.
Gallup – State of the Global Workplace -
Κινητοποιήσεις για ακρίβεια, μισθούς και στεγαστικό:
Στη γενική απεργία του Νοεμβρίου 2024 περίπου 12.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στην Αθήνα και 5.000 στη Θεσσαλονίκη, με βασικά αιτήματα τις αυξήσεις μισθών, την αντιμετώπιση της ακρίβειας και της στεγαστικής κρίσης.
Euronews / Associated Press – Γενική απεργία και κόστος ζωής -
Οι κινητοποιήσεις για τα Τέμπη:
Στις 28 Φεβρουαρίου 2025, δύο χρόνια μετά το σιδηροδρομικό δυστύχημα, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν σε κινητοποιήσεις σε ολόκληρη την Ελλάδα, σε μια κινητοποίηση πολύ μεγαλύτερης κλίμακας από τις συνήθεις εργασιακές και οικονομικές διαμαρτυρίες.
Reuters – Μαζικές κινητοποιήσεις για τα Τέμπη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου