Κάποτε, η γειτονιά ήταν μια προέκταση του σπιτιού μας. Ήταν τα παιδιά που έπαιζαν ελεύθερα στις αλάνες και στους πεζόδρομους, οι ηλικιωμένοι που κουβέντιαζαν στα παγκάκια, το τοπικό μπακάλικο όπου όλοι γνωρίζονταν με το μικρό τους όνομα. Ήταν η αίσθηση της κοινότητας, η ασφάλεια ότι δεν είσαι μόνος. Σήμερα, αν κοιτάξεις έξω από το παράθυρό σου σε οποιαδήποτε μεγάλη ελληνική πόλη, θα δεις μια εντελώς διαφορετική, γκρίζα και απρόσωπη πραγματικότητα.
Η τσιμεντοποίηση δεν είναι απλώς μια αισθητική υποβάθμιση, αλλά μια βίαιη επίθεση στην ποιότητα της ζωής μας. Σύμφωνα με ιστορικά και πολεοδομικά δεδομένα που αποτυπώνονται στον Athens Social Atlas, η Αθήνα παραδοσιακά διέθετε μόλις 2,5 τ.μ. χώρων πρασίνου ανά κάτοικο, τη στιγμή που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος αγγίζει τα 7 τ.μ., ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) θέτει ως ελάχιστο όριο τα 9 τ.μ. για μια βιώσιμη πόλη. Ζούμε εγκλωβισμένοι σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, όπου κάθε ελεύθερο οικόπεδο μετατρέπεται σε πολυκατοικία και κάθε δημόσιος χώρος μπαίνει σε σχέδια εμπορικής «αξιοποίησης».
Και τι γίνεται με τους χώρους που απέμειναν;
Ακόμα και οι ελάχιστες πλατείες και τα πεζοδρόμια έχουν παραδοθεί στην άναρχη εξάπλωση των τραπεζοκαθισμάτων. Ο ελεύθερος, δημόσιος χώρος, που θα έπρεπε να ανήκει σε όλους ανεξαιρέτως, έχει μετατραπεί σε εμπόρευμα. Αν θέλεις να καθίσεις έξω με την παρέα σου, πρέπει σχεδόν υποχρεωτικά να πληρώσεις για έναν καφέ ή ένα ποτό. Το παγκάκι, η δωρεάν σκιά ενός δέντρου και ο ελεύθερος περίπατος έχουν γίνει είδη προς εξαφάνιση.
Την ίδια στιγμή, ο κοινωνικός ιστός της γειτονιάς διαλύεται εξαιτίας της οικονομικής πίεσης. Τα μικρά, οικογενειακά καταστήματα —το βιβλιοπωλείο της γωνίας, το παραδοσιακό ραφείο, το συνοικιακό μανάβικο— κλείνουν το ένα μετά το άλλο, πνιγμένα από την ακρίβεια και τον ανταγωνισμό των μεγάλων πολυεθνικών αλυσίδων. Στη θέση τους ξεφυτρώνουν απρόσωπες καφετέριες, βραχυχρόνιες μισθώσεις (Airbnb) και γραφεία real estate. Οι μόνιμοι κάτοικοι εκτοπίζονται, οι γειτονιές χάνουν την ταυτότητά τους και μετατρέπονται σε αποστειρωμένες ζώνες τουρισμού ή απλώς σε «υπνωτήρια».
Η απώλεια της γειτονιάς δεν είναι μια ρομαντική νοσταλγία για το παρελθόν. Είναι η απώλεια της ανθρώπινης επαφής. Όταν περιορίζεις τον δημόσιο χώρο, περιορίζεις τη δυνατότητα των ανθρώπων να συναντηθούν, να μιλήσουν, να οργανωθούν και να ζήσουν συλλογικά. Μας απομονώνουν μέσα σε τέσσερις τοίχους, κάνοντάς μας να πιστεύουμε ότι η πόλη είναι απλώς ένας δρόμος για να πηγαίνουμε στη δουλειά μας.
Το VoxPop αρνείται να αποδεχτεί αυτή τη μοναξιά του τσιμέντου. Οι πόλεις μας δεν σχεδιάστηκαν για τα αυτοκίνητα, τα real estate funds και τα τραπεζοκαθίσματα· σχεδιάστηκαν για τους ανθρώπους τους. Ήρθε η ώρα να διεκδικήσουμε ξανά το δικαίωμα στον δημόσιο χώρο, το δικαίωμα στη δική μας γειτονιά.
Πώς είναι η κατάσταση στη δική σας γειτονιά; Έχετε ελεύθερους χώρους και πράσινο ή βλέπετε μόνο τσιμέντο και τραπεζοκαθίσματα; Γράψτε μας τα προβλήματα της περιοχής σας στα σχόλια ή στείλτε μας τις δικές σας φωτογραφίες και κείμενα.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου